ΙΛΙΑΔΟΣ Λ

1 Ἠὼς δ᾽ἐκ λεχέων παρ᾽ ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο

2 ὄρνυθ᾽ ἵν᾽ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσι

3 Ζεὺς δ᾽Ἔριδα προΐαλλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν

4 ἀργαλέην πολέμοιο τέρας μετὰ χερσὶν ἔχουσαν

5 στῆ δ᾽ἐπ᾽ Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηῒ μελαίνῃ

6 ἥ ῥ᾽ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε

7 ἠμὲν ἐπ᾽ Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο

8 ἠδ᾽ ἐπ᾽ Ἀχιλλῆος τοί ῥ᾽ἔσχατα νῆας ἐΐσας

9 εἴρυσαν ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν

10 ἔνθα στᾶσ᾽ ἤϋσε θεὰ μέγα τε δεινόν τε

11 ὄρθι᾽ Ἀχαιοῖσιν δὲ μέγα σθένος ἔμβαλ᾽ ἑκάστῳ

12 καρδίῃ ἄληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι

13 τοῖσι δ᾽ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ᾽ ἠὲ νέεσθαι

14 ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

15 Ἀτρεΐδης δ᾽ἐβόησεν ἰδὲ ζώννυσθαι ἄνωγεν

16 Ἀργείους ἐν δ᾽αὐτὸς ἐδύσετο νώροπα χαλκόν

17 κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε

18 καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας

19 δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε

20 τόν ποτέ οἱ Κινύρης δῶκε ξεινήϊον εἶναι

21 πεύθετο γὰρ Κύπρον δὲ μέγα κλέος οὕνεκ᾽ Ἀχαιοὶ

22 ἐς Τροίην νήεσσιν ἀναπλεύσεσθαι ἔμελλον

23 τοὔνεκά οἱ τὸν δῶκε χαριζόμενος βασιλῆϊ

24 τοῦ δ᾽ἤτοι δέκα οἶμοι ἔσαν μέλανος κυάνοιο

25 δώδεκα δὲ χρυσοῖο καὶ εἴκοσι κασσιτέροιο

δώδεκα δὲ χρυσοῖο καὶ εἴκοσι κασσιτέροιο

α´β´

26 κυάνεοι δὲ δράκοντες ὀρωρέχατο προτὶ δειρὴν

27 τρεῖς ἑκάτερθ᾽ ἴρισσιν ἐοικότες ἅς τε Κρονίων

28 ἐν νέφεϊ στήριξε τέρας μερόπων ἀνθρώπων

29 ἀμφὶ δ᾽ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἐν δέ οἱ ἧλοι

30 χρύσειοι πάμφαινον ἀτὰρ περὶ κουλεὸν ἦεν

31 ἀργύρεον χρυσέοισιν ἀορτήρεσσιν ἀρηρός

32 ἂν δ᾽ἕλετ᾽ ἀμφιβρότην πολυδαίδαλον ἀσπίδα θοῦριν

33 καλήν ἣν πέρι μὲν κύκλοι δέκα χάλκεοι ἦσαν

34 ἐν δέ οἱ ὀμφαλοὶ ἦσαν ἐείκοσι κασσιτέροιο

35 λευκοί ἐν δὲ μέσοισιν ἔην μέλανος κυάνοιο

36 τῇ δ᾽ἐπὶ μὲν Γοργὼ βλοσυρῶπις ἐστεφάνωτο

37 δεινὸν δερκομένη περὶ δὲ Δεῖμός τε Φόβος τε

38 τῆς δ᾽ἐξ ἀργύρεος τελαμὼν ἦν αὐτὰρ ἐπ᾽ αὐτοῦ

39 κυάνεος ἐλέλικτο δράκων κεφαλαὶ δέ οἱ ἦσαν

40 τρεῖς ἀμφιστρεφέες ἑνὸς αὐχένος ἐκπεφυυῖαι

41 κρατὶ δ᾽ἐπ᾽ ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρον

42 ἵππουριν δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν

43 εἵλετο δ᾽ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ

44 ὀξέα τῆλε δὲ χαλκὸς ἀπ᾽ αὐτόφιν οὐρανὸν εἴσω

45 λάμπ᾽ ἐπὶ δ᾽ἐγδούπησαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη

46 τιμῶσαι βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης

τιμῶσαι βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης

α´β´

47 ἡνιόχῳ μὲν ἔπειτα ἑῷ ἐπέτελλεν ἕκαστος

48 ἵππους εὖ κατὰ κόσμον ἐρυκέμεν αὖθ᾽ ἐπὶ τάφρῳ

49 αὐτοὶ δὲ πρυλέες σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες

50 ῥώοντ᾽ ἄσβεστος δὲ βοὴ γένετ᾽ ἠῶθι πρό

51 φθὰν δὲ μέγ᾽ ἱππήων ἐπὶ τάφρῳ κοσμηθέντες

52 ἱππῆες δ᾽ὀλίγον μετεκίαθον ἐν δὲ κυδοιμὸν

53 ὦρσε κακὸν Κρονίδης κατὰ δ᾽ὑψόθεν ἧκεν ἐέρσας

54 αἵματι μυδαλέας ἐξ αἰθέρος οὕνεκ᾽ ἔμελλε

55 πολλὰς ἰφθίμους κεφαλὰς Ἄϊδι προϊάψειν

56 Τρῶες δ᾽αὖθ᾽ ἑτέρωθεν ἐπὶ θρωσμῷ πεδίοιο

57 Ἕκτορά τ᾽ἀμφὶ μέγαν καὶ ἀμύμονα Πουλυδάμαντα

58 Αἰνείαν θ᾽ὃς Τρωσὶ θεὸς ὣς τίετο δήμῳ

59 τρεῖς τ᾽Ἀντηνορίδας Πόλυβον καὶ Ἀγήνορα δῖον

60 ἠΐθεόν τ᾽Ἀκάμαντ᾽ ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν

61 Ἕκτωρ δ᾽ἐν πρώτοισι φέρ᾽ ἀσπίδα πάντοσ᾽ ἐΐσην

62 οἷος δ᾽ἐκ νεφέων ἀναφαίνεται οὔλιος ἀστὴρ

63 παμφαίνων τοτὲ δ᾽αὖτις ἔδυ νέφεα σκιόεντα

64 ὣς Ἕκτωρ ὁτὲ μέν τε μετὰ πρώτοισι φάνεσκεν

65 ἄλλοτε δ᾽ἐν πυμάτοισι κελεύων πᾶς δ᾽ἄρα χαλκῷ

66 λάμφ᾽ ὥς τε στεροπὴ πατρὸς Διὸς αἰγιόχοιο

67 οἳ δ᾽ὥς τ᾽ἀμητῆρες ἐναντίοι ἀλλήλοισιν

68 ὄγμον ἐλαύνωσιν ἀνδρὸς μάκαρος κατ᾽ ἄρουραν

69 πυρῶν ἢ κριθῶν τὰ δὲ δράγματα ταρφέα πίπτει

70 ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ᾽ ἀλλήλοισι θορόντες

71 δῄουν οὐδ᾽ ἕτεροι μνώοντ᾽ ὀλοοῖο φόβοιο

72 ἴσας δ᾽ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν οἳ δὲ λύκοι ὣς

73 θῦνον Ἔρις δ᾽ἄρ᾽ ἔχαιρε πολύστονος εἰσορόωσα

74 οἴη γάρ ῥα θεῶν παρετύγχανε μαρναμένοισιν

75 οἳ δ᾽ἄλλοι οὔ σφιν πάρεσαν θεοί ἀλλὰ ἕκηλοι

76 σφοῖσιν ἐνὶ μεγάροισι καθήατο ἧχι ἑκάστῳ

77 δώματα καλὰ τέτυκτο κατὰ πτύχας Οὐλύμποιο

78 πάντες δ᾽ᾐτιόωντο κελαινεφέα Κρονίωνα

79 οὕνεκ᾽ ἄρα Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι

80 τῶν μὲν ἄρ᾽ οὐκ ἀλέγιζε πατήρ ὃ δὲ νόσφι λιασθεὶς

81 τῶν ἄλλων ἀπάνευθε καθέζετο κύδεϊ γαίων

82 εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν

83 χαλκοῦ τε στεροπήν ὀλλύντάς τ᾽ὀλλυμένους τε

84 ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ

85 τόφρα μάλ᾽ ἀμφοτέρων βέλε᾽ ἥπτετο πῖπτε δὲ λαός

86 ἦμος δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον

87 οὔρεος ἐν βήσσῃσιν ἐπεί τ᾽ἐκορέσσατο χεῖρας

88 τάμνων δένδρεα μακρά ἅδος τέ μιν ἵκετο θυμόν

89 σίτου τε γλυκεροῖο περὶ φρένας ἵμερος αἱρεῖ

90 τῆμος σφῇ ἀρετῇ Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας

91 κεκλόμενοι ἑτάροισι κατὰ στίχας ἐν δ᾽Ἀγαμέμνων

92 πρῶτος ὄρουσ᾽ ἕλε δ᾽ἄνδρα Βιάνορα ποιμένα λαῶν

93 αὐτόν ἔπειτα δ᾽ἑταῖρον Ὀϊλῆα πλήξιππον

94 ἤτοι ὅ γ᾽ἐξ ἵππων κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη

95 τὸν δ᾽ἰθὺς μεμαῶτα μετώπιον ὀξέϊ δουρὶ

96 νύξ᾽ οὐδὲ στεφάνη δόρυ οἱ σχέθε χαλκοβάρεια

97 ἀλλὰ δι᾽ αὐτῆς ἦλθε καὶ ὀστέου ἐγκέφαλος δὲ

98 ἔνδον ἅπας πεπάλακτο δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα

99 καὶ τοὺς μὲν λίπεν αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

100 στήθεσι παμφαίνοντας ἐπεὶ περίδυσε χιτῶνας

101 αὐτὰρ ὃ βῆ Ἶσόν τε καὶ Ἄντιφον ἐξεναρίξων

102 υἷε δύω Πριάμοιο νόθον καὶ γνήσιον ἄμφω

103 εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας ὃ μὲν νόθος ἡνιόχευεν

104 Ἄντιφος αὖ παρέβασκε περικλυτός ὥ ποτ᾽ Ἀχιλλεὺς

105 Ἴδης ἐν κνημοῖσι δίδη μόσχοισι λύγοισι

106 ποιμαίνοντ᾽ ἐπ᾽ ὄεσσι λαβών καὶ ἔλυσεν ἀποίνων

107 δὴ τότε γ᾽Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων

108 τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο κατὰ στῆθος βάλε δουρί

109 Ἄντιφον αὖ παρὰ οὖς ἔλασε ξίφει ἐκ δ᾽ἔβαλ᾽ ἵππων

110 σπερχόμενος δ᾽ἀπὸ τοῖιν ἐσύλα τεύχεα καλὰ

111 γιγνώσκων καὶ γάρ σφε πάρος παρὰ νηυσὶ θοῇσιν

112 εἶδεν ὅτ᾽ ἐξ Ἴδης ἄγαγεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς

113 ὡς δὲ λέων ἐλάφοιο ταχείης νήπια τέκνα

114 ῥηϊδίως συνέαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσιν

115 ἐλθὼν εἰς εὐνήν ἁπαλόν τέ σφ᾽ἦτορ ἀπηύρα

116 ἣ δ᾽εἴ πέρ τε τύχῃσι μάλα σχεδόν οὐ δύναταί σφι

117 χραισμεῖν αὐτὴν γάρ μιν ὑπὸ τρόμος αἰνὸς ἱκάνει

118 καρπαλίμως δ᾽ἤϊξε διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην

119 σπεύδουσ᾽ ἱδρώουσα κραταιοῦ θηρὸς ὑφ᾽ ὁρμῆς

120 ὣς ἄρα τοῖς οὔ τις δύνατο χραισμῆσαι ὄλεθρον

121 Τρώων ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπ᾽ Ἀργείοισι φέβοντο

122 αὐτὰρ ὃ Πείσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον μενεχάρμην

123 υἱέας Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος ὅς ῥα μάλιστα

124 χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος ἀγλαὰ δῶρα

125 οὐκ εἴασχ᾽ Ἑλένην δόμεναι ξανθῷ Μενελάῳ

126 τοῦ περ δὴ δύο παῖδε λάβε κρείων Ἀγαμέμνων

127 εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας ὁμοῦ δ᾽ἔχον ὠκέας ἵππους

128 ἐκ γάρ σφε‿ας χειρῶν φύγον ἡνία σιγαλόεντα

129 τὼ δὲ κυκηθήτην ὃ δ᾽ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς

130 Ἀτρεΐδης τὼ δ᾽αὖτ᾽ ἐκ δίφρου γουναζέσθην

131 ζώγρει Ἀτρέος υἱέ σὺ δ᾽ἄξια δέξαι ἄποινα

132 πολλὰ δ᾽ἐν Ἀντιμάχοιο δόμοις κειμήλια κεῖται

133 χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος

134 τῶν κέν τοι χαρίσαιτο πατὴρ ἀπερείσι᾽ ἄποινα

135 εἰ νῶϊ ζωοὺς πεπύθοιτ᾽ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν

136 ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην βασιλῆα

137 μειλιχίοις ἐπέεσσιν ἀμείλικτον δ᾽ὄπ᾽ ἄκουσαν

138 εἰ μὲν δὴ‿Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος υἱέες ἐστόν

139 ὅς ποτ᾽ ἐνὶ Τρώων ἀγορῇ Μενέλαον ἄνωγεν

140 ἀγγελίην ἐλθόντα σὺν ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ

141 αὖθι κατακτεῖναι μηδ᾽ ἐξέμεν ἂψ ἐς Ἀχαιούς

142 νῦν μὲν δὴ τοῦ πατρὸς ἀεικέα τίσετε λώβην

143 ἦ καὶ Πείσανδρον μὲν ἀφ᾽ ἵππων ὦσε χαμᾶζε

144 δουρὶ βαλὼν πρὸς στῆθος ὃ δ᾽ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη

145 Ἱππόλοχος δ᾽ἀπόρουσε τὸν αὖ χαμαὶ ἐξενάριξε

146 χεῖρας ἀπὸ ξίφεϊ τμήξας ἀπό τ᾽αὐχένα κόψας

147 ὅλμον δ᾽ὣς ἔσσευε κυλίνδεσθαι δι᾽ ὁμίλου

148 τοὺς μὲν ἔασ᾽ ὃ δ᾽ὅθι πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες

149 τῇ ῥ᾽ἐνόρουσ᾽ ἅμα δ᾽ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί

150 πεζοὶ μὲν πεζοὺς ὄλεκον φεύγοντας ἀνάγκῃ

151 ἱππεῖς δ᾽ἱππῆας ὑπὸ δέ σφισιν ὦρτο κονίη

ἱππεῖς δ᾽ἱππῆας ὑπὸ δέ σφισιν ὦρτο κονίη

α´β´

152 ἐκ πεδίου τὴν ὦρσαν ἐρίγδουποι πόδες ἵππων

153 χαλκῷ δηϊόωντες ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων

154 αἰὲν ἀποκτείνων ἕπετ᾽ Ἀργείοισι κελεύων

155 ὡς δ᾽ὅτε πῦρ ἀΐδηλον ἐν ἀξύλῳ ἐμπέσῃ ὕλῃ

156 πάντῃ τ᾽εἰλυφόων ἄνεμος φέρει οἳ δέ τε θάμνοι

157 πρόρριζοι πίπτουσιν ἐπειγόμενοι πυρὸς ὁρμῇ

158 ὣς ἄρ᾽ ὑπ᾽ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι πῖπτε κάρηνα

159 Τρώων φευγόντων πολλοὶ δ᾽ἐριαύχενες ἵπποι

160 κείν᾽ ὄχεα κροτάλιζον ἀνὰ πτολέμοιο γεφύρας

161 ἡνιόχους ποθέοντες ἀμύμονας οἳ δ᾽ἐπὶ γαίῃ

162 κείατο γύπεσσιν πολὺ φίλτεροι ἢ ἀλόχοισιν

163 Ἕκτορα δ᾽ἐκ βελέων ὕπαγε Ζεὺς ἔκ τε κονίης

164 ἔκ τ᾽ἀνδροκτασίης ἔκ θ᾽αἵματος ἔκ τε κυδοιμοῦ

165 Ἀτρεΐδης δ᾽ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων

166 οἳ δὲ παρ᾽ Ἴλου σῆμα παλαιοῦ Δαρδανίδαο

167 μέσσον κὰπ πεδίον παρ᾽ ἐρινεὸν ἐσσεύοντο

168 ἱέμενοι πόλιος ὃ δὲ κεκλήγων ἕπετ᾽ αἰεὶ

169 Ἀτρεΐδης λύθρῳ δὲ παλάσσετο χεῖρας ἀάπτους

170 ἀλλ᾽ ὅτε δὴ Σκαιάς τε πύλας καὶ φηγὸν ἵκοντο

171 ἔνθ᾽ ἄρα δὴ ἵσταντο καὶ ἀλλήλους ἀνέμιμνον

172 οἳ δ᾽ἔτι κὰμ μέσσον πεδίον φοβέοντο βόες ὥς

173 ἅς τε λέων ἐφόβησε μολὼν ἐν νυκτὸς ἀμολγῷ

174 πάσας τῇ δέ τ᾽ἰῇ ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος

175 τῆς δ᾽ἐξ αὐχέν᾽ ἔαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσι

176 πρῶτον ἔπειτα δέ θ᾽αἷμα καὶ ἔγκατα πάντα λαφύσσει

177 ὣς τοὺς Ἀτρεΐδης ἔφεπε κρείων Ἀγαμέμνων

178 αἰὲν ἀποκτείνων τὸν ὀπίστατον οἳ δ᾽ἐφέβοντο

179 πολλοὶ δὲ πρηνεῖς τε καὶ ὕπτιοι ἔκπεσον ἵππων

180 Ἀτρεΐδε‿ω ὑπὸ χερσί περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν

181 ἀλλ᾽ ὅτε δὴ τάχ᾽ ἔμελλεν ὑπὸ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος

182 ἵξεσθαι τότε δή ῥα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε

183 Ἴδης ἐν κορυφῇσι καθέζετο πιδηέσσης

184 οὐρανόθεν καταβάς ἔχε δ᾽ἀστεροπὴν μετὰ χερσίν