ΙΛΙΑΔΟΣ Π

1 ὣς οἳ μὲν περὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μάχοντο

2 Πάτροκλος δ᾽Ἀχιλῆϊ παρίστατο ποιμένι λαῶν

3 δάκρυα θερμὰ χέων ὥς τε κρήνη μελάνυδρος

4 ἥ τε κατ᾽ αἰγίλιπος πέτρης δνοφερὸν χέει ὕδωρ

5 τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτιρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς

6 καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα

7 τίπτε δεδάκρυσαι Πατρόκλεες ἠΰτε κούρη

8 νηπίη ἥ θ᾽ἅμα μητρὶ θέουσ᾽ ἀνελέσθαι ἀνώγει

9 εἱανοῦ ἁπτομένη καί τ᾽ἐσσυμένην κατερύκει

10 δακρυόεσσα δέ μιν ποτιδέρκεται ὄφρ᾽ ἀνέληται

11 τῇ ἴκελος Πάτροκλε τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβεις

12 ἠέ τι Μυρμιδόνεσσι πιφαύσκεαι ἢ ἐμοὶ αὐτῷ

13 ἦέ τιν᾽ ἀγγελίην Φθίης ἐξέκλυες οἶος

14 ζώειν μὰν ἔτι φασὶ Μενοίτιον Ἄκτορος υἱόν

15 ζώει δ᾽Αἰακίδης Πηλεὺς μετὰ Μυρμιδόνεσσι

16 τῶν κε μάλ᾽ ἀμφοτέρων ἀκαχοίμεθα τεθνηώτων

17 ἦε σύ γ᾽Ἀργείων ὀλοφύρεαι ὡς ὀλέκονται

18 νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ὑπερβασίης ἕνεκα σφῆς

19 ἐξαύδα μὴ κεῦθε νόῳ ἵνα εἴδομεν ἄμφω

20 τὸν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ

21 ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατ᾽ Ἀχαιῶν

22 μὴ νεμέσα τοῖον γὰρ ἄχος βεβίηκεν Ἀχαιούς

23 οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι

24 ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε

25 βέβληται μὲν ὃ Τυδεΐδης κρατερὸς Διομήδης

26 οὔτασται δ᾽Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἠδ᾽ Ἀγαμέμνων

27 βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ

28 τοὺς μέν τ᾽ἰητροὶ πολυφάρμακοι ἀμφιπένονται

29 ἕλκε᾽ ἀκειόμενοι σὺ δ᾽ἀμήχανος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ

30 μὴ ἐμέ γ᾽οὖν οὗτός γε λάβοι χόλος ὃν σὺ φυλάσσεις

31 αἰναρέτη τί σευ ἄλλος ὀνήσεται ὀψίγονός περ

32 αἴ κε μὴ Ἀργείοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμύνῃς

33 νηλεές οὐκ ἄρα σοί γε πατὴρ ἦν ἱππότα Πηλεύς

34 οὐδὲ Θέτις μήτηρ γλαυκὴ δέ σε τίκτε θάλασσα

35 πέτραι τ᾽ἠλίβατοι ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής

36 εἰ δέ τινα φρεσὶ σῇσι θεοπροπίην ἀλεείνεις

37 καί τινά τοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ

38 ἀλλ᾽ ἐμέ περ πρόες ὦχ᾽ ἃμα δ᾽ἄλλον λαὸν ὄπασσον

39 Μυρμιδόνων ἤν πού τι φόως Δαναοῖσι γένωμαι

40 δὸς δέ μοι ὤμοιιν τὰ σὰ τεύχεα θωρηχθῆναι

41 αἴ κ᾽ἐμὲ σοὶ ἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο

42 Τρῶες ἀναπνεύσωσι δ᾽Ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν

43 τειρόμενοι ὀλίγη δέ τ᾽ἀνάπνευσις πολέμοιο

44 ῥεῖα δέ κ᾽ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ

45 ὤσαιμεν προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων

46 ὣς φάτο λισσόμενος μέγα νήπιος ἦ γὰρ ἔμελλεν

47 οἷ αὐτῷ θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα λιτέσθαι

48 τὸν δὲ μέγ᾽ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς

49 ὤ μοι διογενὲς Πατρόκλεες οἷον ἔειπες

50 οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι ἥν τινα οἶδα

51 οὔτέ τί μοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ

52 ἀλλὰ τόδ᾽ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει

53 ὁππότε δὴ τὸν ὁμοῖον ἀνὴρ ἐθέλῃσιν ἀμέρσαι

54 καὶ γέρας ἂψ ἀφελέσθαι ὅ τε κράτεϊ προβεβήκῃ

55 αἰνὸν ἄχος τό μοί ἐστιν ἐπεὶ πάθον ἄλγεα θυμῷ

56 κούρην ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν

57 δουρὶ δ᾽ἐμῷ κτεάτισσα πόλιν εὐτείχεα πέρσας

58 τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων

59 Ἀτρεΐδης ὡς εἴ τιν᾽ ἀτίμητον μετανάστην

60 ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν οὐδ᾽ ἄρα πως ἦν

61 ἀσπερχὲς κεχολῶσθαι ἐνὶ φρεσίν ἤτοι ἔφην γε

62 οὐ πρὶν μηνιθμὸν καταπαυσέμεν ἀλλ᾽ ὁπότ᾽ ἂν δὴ

63 νῆας ἐμὰς ἀφίκηται ἀϋτή τε πτόλεμός τε

64 τύνη δ᾽ὤμοιιν μὲν ἐμὰ κλυτὰ τεύχεα δῦθι

65 ἄρχε δὲ Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι μάχεσθαι

66 εἰ δὴ κυάνεον Τρώων νέφος ἀμφιβέβηκε

67 νηυσὶν ἐπικρατέως οἳ δὲ ῥηγμῖνι θαλάσσης

68 κεκλίαται χώρης ὀλίγην ἔτι μοῖραν ἔχοντες

69 Ἀργεῖοι Τρώων δὲ πόλις ἐπὶ πᾶσα βέβηκε

70 θάρσυνος οὐ γὰρ ἐμῆς κόρυθος λεύσσουσι μέτωπον

71 ἐγγύθι λαμπομένης τάχα κεν φεύγοντες ἐναύλους

72 πλήσειαν νεκύων εἴ μοι κρείων Ἀγαμέμνων

73 ἤπια εἰδείη νῦν δὲ στρατὸν ἀμφιμάχονται

74 οὐ γὰρ Τυδεΐδε‿ω Διομήδεος ἐν παλάμῃσι

75 μαίνεται ἐγχείη Δαναῶν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι

76 οὐδέ πω Ἀτρεΐδε‿ω ὀπὸς ἔκλυον αὐδήσαντος

77 ἐχθρῆς ἐκ κεφαλῆς ἀλλ᾽ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο

78 Τρωσὶ κελεύοντος περιάγνυται οἳ δ᾽ἀλαλητῷ

79 πᾶν πεδίον κατέχουσι μάχῃ νικῶντες Ἀχαιούς

80 ἀλλὰ καὶ ὧς Πάτροκλε νεῶν ἄπο λοιγὸν ἀμύνων

81 ἔμπεσ᾽ ἐπικρατέως μὴ δὴ πυρὸς αἰθομένοιο

82 νῆας ἐνιπρήσωσι φίλον δ᾽ἀπὸ νόστον ἕλωνται

83 πείθεο δ᾽ὥς τοι ἐγὼ μύθου τέλος ἐν φρεσὶ θείω

84 ὡς ἄν μοι τιμὴν μεγάλην καὶ κῦδος ἄρηαι

85 πρὸς πάντων Δαναῶν ἀτὰρ οἳ περικαλλέα κούρην

86 ἂψ ἀπονάσσωσιν ποτὶ δ᾽ἀγλαὰ δῶρα πόρωσιν

87 ἐκ νηῶν ἐλάσας ἰέναι πάλιν εἰ δέ κεν αὖ τοι

88 δώῃ κῦδος ἀρέσθαι ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης

89 μὴ σύ γ᾽ἄνευθεν ἐμεῖο λιλαίεσθαι πολεμίζειν

90 Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν ἀτιμότερον δέ με θήσεις

91 μὴ δ᾽ἐπαγαλλόμενος πολέμῳ καὶ δηϊοτῆτι

92 Τρῶας ἐναιρόμενος προτὶ Ἴλιον ἡγεμονεύειν

93 μή τις ἀπ᾽ Οὐλύμποιο θεῶν αἰειγενετάων

94 ἐμβήῃ μάλα τούς γε φιλεῖ ἑκάεργος Ἀπόλλων

95 ἀλλὰ πάλιν τρωπᾶσθαι ἐπὴν φάος ἐν νήεσσι

96 θήῃς τοὺς δ᾽ἔτ᾽ ἐᾶν πεδίον κάτα δηριάασθαι

97 αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον

98 μήτέ τις οὖν Τρώων θάνατον φύγοι ὅσσοι ἔασι

99 μήτέ τις Ἀργείων νῶϊν δ᾽ἐκδῦμεν ὄλεθρον

100 ὄφρ᾽ οἶοι Τροίης ἱερὰ κρήδεμνα λύωμεν

101 ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον

102 Αἴας δ᾽οὐκ ἔτ᾽ ἔμιμνε βιάζετο γὰρ βελέεσσι

103 δάμνα μιν Ζηνός τε νόος καὶ Τρῶες ἀγαυοὶ

104 βάλλοντες δεινὴν δὲ περὶ κροτάφοισι φαεινὴ

105 πήληξ βαλλομένη καναχὴν ἔχε βάλλετο δ᾽αἰεὶ

106 κὰπ φάλαρ᾽ εὐποίηθ᾽ ὃ δ᾽ἀριστερὸν ὦμον ἔκαμνεν

107 ἔμπεδον αἰὲν ἔχων σάκος αἰόλον οὐδὲ δύναντο

108 ἀμφ᾽ αὐτῷ πελεμίξαι ἐρείδοντες βελέεσσιν

109 αἰεὶ δ᾽ἀργαλέῳ ἔχετ᾽ ἄσθματι κὰδ δέ οἱ ἱδρὼς

110 πάντοθεν ἐκ μελέων πολὺς ἔρρεεν οὐδέ πῃ εἶχεν

111 ἀμπνεῦσαι πάντῃ δὲ κακὸν κακῷ ἐστήρικτο

112 ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχουσαι

113 ὅππως δὴ πρῶτον πῦρ ἔμπεσε νηυσὶν Ἀχαιῶν

114 Ἕκτωρ Αἴαντος δόρυ μείλινον ἄγχι παραστὰς

115 πλῆξ᾽ ἄορι μεγάλῳ αἰχμῆς παρὰ καυλὸν ὄπισθεν

116 ἀντικρὺ δ᾽ἀπάραξε τὸ μὲν Τελαμώνιος Αἴας

117 πῆλ᾽ αὔτως ἐν χειρὶ κόλον δόρυ τῆλε δ᾽ἀπ᾽ αὐτοῦ

118 αἰχμὴ χαλκείη χαμάδις βόμβησε πεσοῦσα

119 γνῶ δ᾽Αἴας κατὰ θυμὸν ἀμύμονα ῥίγησέν τε

120 ἔργα θεῶν ὅ ῥα πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κεῖρε

121 Ζεὺς ὑψιβρεμέτης Τρώεσσι δὲ βούλετο νίκην

122 χάζετο δ᾽ἐκ βελέων τοὶ δ᾽ἔμβαλον ἀκάματον πῦρ

123 νηῒ θοῇ τῆς δ᾽αἶψα κατ᾽ ἀσβέστη κέχυτο φλόξ

124 ὣς τὴν μὲν πρυμνὴν πῦρ ἄμφεπεν αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

125 μηρὼ πληξάμενος Πατροκλῆα προσέειπεν

126 ὄρσεο διογενὲς Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε

127 λεύσσω δὴ παρὰ νηυσὶ πυρὸς δηΐοιο ἰωήν

128 μὴ δὴ νῆας ἕλωσι καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται

129 δύσεο τεύχεα θᾶσσον ἐγὼ δέ κε λαὸν ἀγείρω

130 ὣς φάτο Πάτροκλος δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ

131 κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε

132 καλάς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας

133 δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε

134 ποικίλον ἀστερόεντα ποδώκεος Αἰακίδαο

135 ἀμφὶ δ᾽ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον

136 χάλκεον αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε

137 κρατὶ δ᾽ἐπ᾽ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν

138 ἵππουριν δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν

139 εἵλετο δ᾽ἄλκιμα δοῦρε τά οἱ παλάμηφιν ἀρήρει

140 ἔγχος δ᾽οὐχ ἕλετ᾽ οἶον ἀμύμονος Αἰακίδαο

141 βριθὺ μέγα στιβαρόν τὸ μὲν οὐ δύνατ᾽ ἄλλος Ἀχαιῶν

142 πάλλειν ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεὺς

143 Πηλιάδα μελίην τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων

144 Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν

145 ἵππους δ᾽Αὐτομέδοντα θοῶς ζευγνῦμεν ἄνωγε

146 τὸν μετ᾽ Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα τῖε μάλιστα

147 πιστότατος δέ οἱ ἔσκε μάχῃ ἔνι μεῖναι ὁμοκλήν

148 τῷ δὲ καὶ Αὐτομέδων ὕπαγε ζυγὸν ὠκέας ἵππους

149 Ξάνθον καὶ Βαλίον τὼ ἅμα πνοιῇσι πετέσθην

150 τοὺς ἔτεκε Ζεφύρῳ ἀνέμῳ Ἅρπυια Ποδάργη

151 βοσκομένη λειμῶνι παρὰ ῥόον Ὠκεανοῖο

152 ἐν δὲ παρηορίῃσιν ἀμύμονα Πήδασον ἵει

153 τόν ῥά ποτ᾽ Ἠετίωνος ἑλὼν πόλιν ἤγαγ᾽ Ἀχιλλεύς

154 ὃς καὶ θνητὸς ἐὼν ἕπεθ᾽ ἵπποις ἀθανάτοισι

155 Μυρμιδόνας δ᾽ἄρ᾽ ἐποιχόμενος θώρηξεν Ἀχιλλεὺς

156 πάντας ἀνὰ κλισίας σὺν τεύχεσιν οἳ δὲ λύκοι ὣς

157 ὠμοφάγοι τοῖσίν τε περὶ φρεσὶν ἄσπετος ἀλκή

158 οἵ τ᾽ἔλαφον κεραὸν μέγαν οὔρεσι δῃώσαντες

159 δάπτουσιν πᾶσιν δὲ παρήϊον αἵματι φοινόν

160 καί τ᾽ἀγεληδὸν ἴασιν ἀπὸ κρήνης μελανύδρου

161 λάψοντες γλώσσῃσιν ἀραιῇσιν μέλαν ὕδωρ

162 ἄκρον ἐρευγόμενοι φόνον αἵματος ἐν δέ τε θυμὸς

163 στήθεσιν ἄτρομός ἐστι περιστένεται δέ τε γαστήρ

164 τοῖοι Μυρμιδόνων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες

165 ἀμφ᾽ ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο

166 ῥώοντ᾽ ἐν δ᾽ἄρα τοῖσιν ἀρήϊος ἵστατ᾽ Ἀχιλλεύς

167 ὀτρύνων ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἀσπιδιώτας

168 πεντήκοντ᾽ ἦσαν νῆες θοαί ᾗσιν Ἀχιλλεὺς

169 ἐς Τροίην ἡγεῖτο Διῒ φίλος ἐν δὲ ἑκάστῃ

170 πεντήκοντ᾽ ἔσαν ἄνδρες ἐπὶ κληῗσιν ἑταῖροι

171 πέντε δ᾽ἄρ᾽ ἡγεμόνας ποιήσατο τοῖς ἐπεποίθει

172 σημαίνειν αὐτὸς δὲ μέγα κρατέων ἤνασσε

173 τῆς μὲν ἰῆς στιχὸς ἦρχε Μενέσθιος αἰολοθώρηξ

174 υἱὸς Σπερχειοῖο διιπετέος ποταμοῖο

υἱὸς Σπερχειοῖο διιπετέος ποταμοῖο

α´β´

175 ὃν τέκε Πηλῆος θυγάτηρ καλὴ Πολυδώρη

176 Σπερχειῷ ἀκάμαντι γυνὴ θεῷ εὐνηθεῖσα

Σπερχειῷ ἀκάμαντι γυνὴ θεῷ εὐνηθεῖσα

α´β´

177 αὐτὰρ ἐπίκλησιν Βώρῳ Περιήρεος υἷι

178 ὅς ῥ᾽ἀναφανδὸν ὄπυιε πορὼν ἀπερείσια ἕδνα

179 τῆς δ᾽ἑτέρης Εὔδωρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε

180 παρθένιος τὸν ἔτικτε χορῷ καλὴ Πολυμήλη

181 Φύλαντος θυγάτηρ τῆς δὲ κρατὺς ἀργεϊφόντης

182 ἠράσατ᾽ ὀφθαλμοῖσιν ἰδὼν μετὰ μελπομένῃσιν

183 ἐν χορῷ Ἀρτέμιδος χρυσηλακάτου κελαδεινῆς

184 αὐτίκα δ᾽εἰς ὑπερῷ᾽ ἀναβὰς παρελέξατο λάθρῃ

185 Ἑρμείας ἀκάκητα πόρεν δέ οἱ ἀγλαὸν υἱὸν